KEM’s

Ontwerpmethoden
voor professionals

die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen.

KEM’s: de sleutel
tot verandering

Onze samenleving staat voor verschillende grote maatschappelijke en transitie vraagstukken. Hoe creëren we bijvoorbeeld een gezondere leefomgeving en bouwen we aan herstel van de natuur? Hoe maken we zorg beter betaalbaar en tegelijkertijd meer menselijk? Verandering is nodig om onze wereld socialer en duurzamer te maken en die verandering moeten we zelf in gang zetten. Dit doen we door innovaties en interventies te ontwikkelen die ons anders helpen kijken, denken, doen en die onze leefwereld helpen vormgeven.

KEM’s -afgekort van Key Enabling Methodologies– spelen een sleutelrol in dit proces. Deze (ontwerp)methoden bieden professionals een effectieve en gerichte aanpak bij het ontwikkelen van innovaties en interventies. Zo dragen KEM’s bij aan het teweegbrengen van de benodigde veranderingen.


Over deze website

Deze website is bedoeld om professionals, opdrachtgevers en beleidsmakers te informeren over KEM’s en inspiratie te bieden over hoe deze in de praktijk kunnen worden ingezet. Op termijn hopen we meer concrete ondersteuning te kunnen bieden voor het inzetten van KEM’s in de praktijk.


Over deze website / doel website



Deze website is bedoeld om professionals, opdrachtgevers en beleidsmakers te informeren over KEM’s en inspiratie te bieden over hoe deze in de praktijk kunnen worden ingezet. Op termijn hopen we meer concrete ondersteuning te kunnen bieden voor het inzetten van KEM’s in de praktijk.

Wat zijn KEM’s?

De sleutel tot maatschappelijke impact

Key Enabling Methodologies (KEM’s) –of ‘sleutelmethodologieën’- zijn een grote groep methoden, strategieën, processen en tools die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen – zoals de energietransitie of de stijgende zeespiegel. Deze methoden bieden professionals handvatten om betekenisvolle interventies en innovaties te ontwikkelen waarmee we de veranderingen die onze samenleving nodig heeft in gang kunnen zetten.

Voor iedereen, toepasbaar door de getrainde professional

KEM’s zijn relevant voor iedereen die aan een complexe maatschappelijke puzzel werkt: het bedrijfsleven, scholen, universiteiten, denkers, makers, beleidsmakers, consultants, opdrachtgevers, non-profitorganisaties en burgerinitiatieven. De succesvolle toepassing van KEM’s vraagt echter om ruime kennis en ervaring en daarmee de sturing of begeleiding van een getrainde professional. Hij of zij weet hoe je de juiste KEM selecteert, beheerst het proces dat doorlopen moet worden en weet waarop te letten bij de uitvoering.

KEM cases

Terug naar een menswaardig sociaal zekerheidsstelsel

UITDAGING

Het sociale zekerheidstelsel biedt geen zekerheid meer: het maakt juist onzeker over inkomen en bestaanszekerheid.

KEMs

RESULTAAT

Verschillende oplossingen voor specifieke onderdelen van het sociale zekerheidsstelsel. Samen dragen ze bij aan het in beweging brengen van de benodigde institutionele veranderingen.

Aan de slag als ontwerpende ambtenaar

UITDAGING

Wat doe je als je interne dienstverlening als ministerie niet goed wordt ervaren en je de behoefte hebt om deze iteratief te leren verbeteren?

KEMs

RESULTAAT

In het project BZelf hielp Zeewaardig een groep ambtenaren om de ontwerpende aanpak zich eigen te maken binnen een experimenteer- en leeromgeving. Door zelf aan de slag te gaan met praktijkcasussen leerden ze ontwerpmethodieken- en principes toe te passen en de vertaling te maken naar hun dagelijkse werkzaamheden.

Gezamenlijk nadenken over de toekomst van mobiliteit en publieke ruimte

UITDAGING

Hoe kom je als gemeente, en als samenleving, voorbij aan traditionele inspraakavonden?

KEMs

RESULTAAT

De Straatlab-aanpak creëert ruimte om gezamenlijk en toekomstgericht na te denken over mobiliteit en publieke ruimte.

Beweging brengen in de landbouwtransitie

UITDAGING

De agrarische sector staat onder druk. Problemen worden groter en relaties polariseren. Kunnen we dit doorbreken?

KEMs

RESULTAAT

Met een ontwerpende aanpak en in samenwerking met vele betrokken partijen is het systeem met haar problemen in kaart gebracht. Drijfveren zijn inzichtelijk gemaakt en ontwerpmethoden zijn ingezet om het systeem in beweging te krijgen.

The Empathy Journey

UITDAGING

Hoe kunnen we VR inzetten om de sociale cohesie in een wijk te verbeteren en jongeren en bewoners dichter tot elkaar te brengen?

KEMs

RESULTAAT

Door het mogelijk te maken om ‘letterlijk’ in elkaars leefwereld binnen te stappen. Dit hielp elkaar beter te begrijpen, spanningen te verminderen en nieuwe afspraken te maken waar beide groepen zich in kunnen vinden.

De MelkSalon

UITDAGING

Hoe kunnen we de ‘doorgefokte’ melkindustrie in beweging te krijgen, de monocultuur doorbreken en Nederland zijn gevarieerde melkcultuur teruggeven?

KEMs

RESULTAAT

Er is een nieuwe ‘melkweg’ -en dus realtie tussen boer en consument- ontstaan.  De MelkSalon heeft nieuwe samenwerkingen en technologische innovatie teweeg gebracht. Nu staan er nieuwe melkproducten in het schap die de diversiteit in smaak en samenstelling tot waarde maken.

Topfit Citizenlab

UITDAGING

Hoe kunnen we langer gezond en gelukkig blijven? Hoe kunnen we gezondheids-problemen voorkomen, of zorgen dat een (chronische) ziekte mensen zo min mogelijk belemmert? Hoe kan technologie hierbij helpen?

KEMs

RESULTAAT

Meerdere (onderzoeks)projecten waarin burgers, wetenschappers en ontwikkelaars samen aan innovaties werken waarmee we langer gezond en gelukkig kunnen blijven.

Redesigning Psychiatry

UITDAGING

Het herontwerpen van de GGZ: samen innoveren voor het psychisch welzijn van toekomstige generaties.

KEMs

RESULTAAT

Een herontwerp van de GGZ in 2030 – met een nieuwe visie op psychisch welzijn waarin psychisch lijden niet langer als individueel probleem wordt beschouwd, maar als een interactieprobleem tussen het individu en zijn/haar/hun omgeving.

Waar komen
KEMs vandaan?

Waar komen
KEM’s vandaan?

Sleutelrol voor innovatiebeleid

De oorsprong van KEM’s ligt bij het (Missiegedreven) Innovatiebeleid. Hiermee wil het kabinet de innovatiekracht van Nederland verder ontwikkelen om maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk en grondig aan te kunnen pakken. De term KEM’s staat voor de groepen tools en methoden die hier een belangrijke rol in spelen. De KEM-onderzoeksagenda gaat dieper in op deze (groepen) methoden en het verdere onderzoek dat hiervoor nodig is. Wil je meer weten over wat deze agenda inhoudt en hoe deze tot stand is gekomen?

Waarom gebruik
je KEM’s?

De benodigde verandering versnellen

Maatschappelijke opgaven zijn door hun grootte en complexiteit niet zomaar op te lossen: verandering gaat langzaam en moet op verschillende niveaus plaatsvinden en worden geaccepteerd. Dit vraagt om jarenlange inzet én de ontwikkeling van vele en verschillende innovaties.

KEM’s bieden professionals een effectieve, gerichte aanpak om interventies te ontwikkelen waarmee de benodigde verandering in gang kan worden gezet of versneld. Dit maakt ze hoogst waardevol voor verandertrajecten onder tijdsdruk.

Een mooi voorbeeld van hoe KEM’s de ontwikkeling van impactvolle innovaties kunnen versnellen is Innofest. Innofest helpt startups hun innovatie sneller naar de markt te brengen door deze te testen op festivals en living labs (Experimentele Omgevingen). Met behulp van de Innofest Methode wordt er voor elke startup een passende testopstelling samengesteld uit verschillende KEM’s. De KEM’s vertellen daarbij iets over hoe je de verschillende aspecten van je innovatie kan testen en hoe je daarbij te werk kan gaan.

Een benadering voor complexiteit

Daarnaast geven KEM’s professionals richting bij het aanpakken van complexiteit. Maatschappelijke opgaven zijn zonder uitzondering gecompliceerd: ze raken mens, maatschappij, omgeving en bestrijken tegelijkertijd meerdere vakgebieden. Deze methoden bieden een handvat om dit soort complexe puzzels aan te vliegen.

Zo bood de methode Vision in Design (Visie & Verbeelding) Redesigning Psychiatry bijvoorbeeld structuur voor het opstellen van een nieuwe visie op psychisch welzijn voor de toekomst van Nederland. Om dit goed te kunnen doen was er een holistische aanpak nodig waarin er naar verschillende factoren gekeken werd en er naar vele mensen kon worden geluisterd (Participatie & Co-creatie). Deze KEM bood een werkwijze voor de verkenning van de toekomstige context en de ontwikkeling van een normatief kader, bestaande uit een mensbeeld en maatschappijvisie.

Video afspelen


ONDERZOEK naar DUURZAAM ONTWERP

Connie Bakker doet onderzoek naar het ontwerpen van producten voor de Circulaire Economie.


Impact verlagen door te ontwerpen voor langere levensduur.

Connie Bakker doet onderzoek naar het ontwerpen van producten voor de Circulaire Economie.

Welke KEM’s zijn er?

Elf categorieën KEM's

De KEM-onderzoeksagenda maakt onderscheidt tussen elf categorieën KEM’s. Iedere categorie representeert een verzameling methoden, processen en strategieën, die als groep hetzelfde ‘doel’ dienen.

Visie & Verbeelding

Stip op de horizon
Richting geven aan verandering door een (gezamenlijk) doel te onderzoeken, ontwerpen en/of visualiseren.

Participatie & Co-creatie

Gezamenlijk verandering realiseren
Het betrekken van belanghebbenden bij een vraagstuk om gezamenlijk de benodigde verandering te kunnen onderzoeken, vormgeven en teweegbrengen.

Gedrag & Empowerment

Grip op gedrag
Verandering teweegbrengen door menselijk gedrag te leren begrijpen en te beïnvloeden, of mensen te betrekken bij maatschappelijke veranderingsprocessen.

Experimenteeromgevingen

Innoveren met behulp van experiment
Het aanjagen en vormgeven van experiment om innovaties klaar te stomen voor toepassing in de praktijk.

Waardecreatie & Opschaling

Waardevolle verandering
Nieuwe vormen van economische, maatschappelijke, culturele en/of ecologische waarde creëren en snelle opschaling van interventies mogelijk maken.

Institutionele Verandering

Working (with) the rules of the game
Inzicht geven in de effecten van instituties en ondersteunen van institutionele veranderingsprocessen.

Systeemverandering

Verandering vanuit systeemperspectief
Transities begrijpen en vormgeven door middel van een toekomstgerichte en systeemgerichte aanpak.

Monitoring & Effectmeting

Meten & bijsturen
De verandering die een interventie (binnen een systeem) teweegbrengt, monitoren, zodat er, waar nodig, bijgestuurd kan worden.

Ethiek & Verantwoordelijkheid

Reflectief veranderen
Het reflecteren op en handelen naar ethische en morele vragen die een (maatschappelijke) verandering of nieuwe technologie met zich meebrengt.

Betekenisgeving & Bewustwording

Bruggen slaan tussen complexe vraagstukken en het brede publiek
Verandering mogelijk maken door onze blik te verruimen, bestaande patronen en gewoonten aan de kaak te stellen, waarden te herdefiniëren en systemische ongemakken te bekritiseren

Data voor Verkenning & Onderbouwing

Verandering vormgeven met data
Data inzetten om (veranderings)vraagstukken te verkennen en te voorzien van inspiratie en onderbouwing.

Welke KEMs zijn er?

Acht categorieën KEMs

De KEM-onderzoeksagenda maakt onderscheidt tussen acht categorieën van KEMs. Iedere categorie representeert een verzameling methoden, processen en strategieën, die als groep hetzelfde ‘doel’ dienen.

Stip op de horizon
Richting geven aan verandering door een (gezamenlijk) doel te onderzoeken, ontwerpen en/of visualiseren.

Gezamenlijk verandering realiseren
Het betrekken van belanghebbenden bij een vraagstuk om gezamenlijk de benodigde verandering te kunnen onderzoeken, vormgeven en teweegbrengen.

Grip op gedrag
Verandering teweegbrengen door menselijk gedrag te leren begrijpen en te beïnvloeden, of mensen te betrekken bij maatschappelijke veranderingsprocessen.

Innoveren met behulp van experiment
Het aanjagen en vormgeven van experiment om innovaties klaar te stomen voor toepassing in de praktijk.

Waardevolle verandering
Nieuwe vormen van economische, maatschappelijke, culturele en/of ecologische waarde creëren en snelle opschaling van interventies mogelijk maken.

Working (with) the rules of the game
Inzicht geven in de effecten van instituties en ondersteunen van institutionele veranderingsprocessen.

Verandering vanuit systeemperspectief
Transities begrijpen en vormgeven door middel van een toekomstgerichte en systeemgerichte aanpak.

Meten & bijsturen
De verandering die een interventie (binnen een systeem) teweegbrengt, monitoren, zodat er, waar nodig, bijgestuurd kan worden.

Reflectief veranderen
Het reflecteren op en handelen naar ethische en morele vragen die een (maatschappelijke) verandering of nieuwe technologie met zich meebrengt.

Bruggen slaan tussen complexe vraagstukken en het brede publiek
Verandering mogelijk maken door onze blik te verruimen, bestaande patronen en gewoonten aan de kaak te stellen, waarden herdefiniëren en systemische ongemakken bekritiseren.

Verandering vormgeven met data
Data inzetten om (veranderings)vraagstukken te verkennen en te voorzien van inspiratie en onderbouwing.

KEMs in de praktijk

CASE

Terug naar een menswaardig sociaal zekerheidsstelsel

Het sociale zekerheidsstelsel in Nederland is bedoeld om te zorgen voor alle Nederlanders, wanneer ze dat zelf niet lukt. Alleen blijkt het stelsel tegenwoordig niet meer goed te werken: het biedt geen zekerheid, maar maakt mensen juist onzeker. Muzus bracht de ervaringen van Nederlandse burgers via verschillende projecten in kaart en ontwierp daarbij oplossingen om de overheid en uitvoeringsorganisaties in beweging te krijgen.

ONDERZOEK

Verbeelding in transities

Met behulp van de subsidieregeling SPRONG wordt het onderzoeksproject 'Verbeelding in Transities' uitgevoerd. Hierin werkt een overkoepelende onderzoeksgroep van negen deel-onderzoeksgroepen vanuit vier hogescholen samen in het Centre of Expertise for Creative Innovation om creatieve methoden te onderzoeken en te ontsluiten voor maatschappelijke vraagstukken.

METHODEN

Handleiding Toekomstdenken

In 2022 is het College van Rijksadviseurs de Toekomstacademie gestart. Om met elkaar (ontwerpers, onderzoekers, creatieve denkers) te leren ‘toekomstdenken’. De Toekomstacademie bestaat uit een reeks colleges met werksessies over methodes van toekomstdenken. Die methodes beschrijven we in deze handleiding. Stap voor stap, zodat je er zelf mee aan de slag kunt.

Bekijk de Nederlandstalige Handleiding Toekomstdenken.

CASE

Terug naar een menswaardig sociaal zekerheidsstelsel

Het sociale zekerheidsstelsel in Nederland is bedoeld om te zorgen voor alle Nederlanders, wanneer ze dat zelf niet lukt. Alleen blijkt het stelsel tegenwoordig niet meer goed te werken: het biedt geen zekerheid, maar maakt mensen juist onzeker. Muzus bracht de ervaringen van Nederlandse burgers via verschillende projecten in kaart en ontwierp daarbij oplossingen om de overheid en uitvoeringsorganisaties in beweging te krijgen.

ONDERZOEK

Verbeelding in transities

Met behulp van de subsidieregeling SPRONG wordt het onderzoeksproject 'Verbeelding in Transities' uitgevoerd. Hierin werkt een overkoepelende onderzoeksgroep van negen deel-onderzoeksgroepen vanuit vier hogescholen samen in het Centre of Expertise for Creative Innovation om creatieve methoden te onderzoeken en te ontsluiten voor maatschappelijke vraagstukken.

METHODEN

Handleiding Toekomstdenken

In 2022 is het College van Rijksadviseurs de Toekomstacademie gestart. Om met elkaar (ontwerpers, onderzoekers, creatieve denkers) te leren ‘toekomstdenken’. De Toekomstacademie bestaat uit een reeks colleges met werksessies over methodes van toekomstdenken. Die methodes beschrijven we in deze handleiding. Stap voor stap, zodat je er zelf mee aan de slag kunt.

Bekijk de Nederlandstalige Handleiding Toekomstdenken.